De stad als klaslokaal

Eventverslag: Circulaire toekomstmakers aan het woord

De toekomst is aan de kringloopeconomie. Alleen zo kunnen we onze afvalstromen beperken. Dus moeten de jongeren van nu worden opgeleid in het circulaire gedachtegoed.

Donkere onweersluchten pakken zich samen boven de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA), één van de locaties van het WeMakeThe.City festival. Maar binnen is de toon opvallend licht en optimistisch. Hier spreekt Marjolein Brasz, Challenge Lead Circulaire Economie, tegenover het publiek hoe je ‘uit materialen van reststromen nieuwe producten kan maken’ en ‘zo’n slim ontwerp veel langer meegaat’. Wat ze maar wil zeggen: we moeten een nieuwe relatie met onze spullen aangaan. Eén van minder weggooien, van een langer leven voor elk product, het zorgvuldig hergebruiken van ons afval. Want het afval van de één is de grondstof voor de ander. ‘De jongeren zijn de burgers van de toekomst. Dus moet het onderwijs zo vroeg mogelijk en heel bewust dit circulaire denken bijbrengen.’

Een eerste zet daartoe is al gemaakt. In februari dit jaar ondertekenden vijftien grote onderwijsinstellingen uit de Metropoolregio Amsterdam het manifest ‘Circulair & Onderwijs’. Zij maakten de afspraak om het gedachtegoed van de circulaire economie op te nemen in hun onderwijs en onderzoek. Een van die koplopers die dit manifest ondertekende is ROC TOP, gespecialiseerd in kleinschalig mbo-onderwijs.

Koken op eigen groenafval

‘Wij willen duurzaamheid en circulariteit laten stromen in het DNA van onze studenten,’ zegt Justin Schild, opleidingsmanager ROC TOP. ‘Een van onze scholen (Events & Hospitality) staat op het NDSM-terrein in Amsterdam Noord. Hier zitten veel organisaties die met gerecycled materiaal werken.’ Zoals de chef-kok van restaurant Noorderlicht die met zijn studenten kookt en hen laat zien hoe je circulair met producten omgaat. Of de mensen van café De Ceuvel die onderwijzen hoe je met vergisting van het eigen groenafval weer methaan kunt maken, waar hun koks vervolgens op kunnen koken. ‘Het gaat juist om die bewustwording,’ zegt Schild.

Ook zijn collega Dieuwertje Westerbaan, projectleider Duurzaamheid bij ROC, kijkt hoe ze het gedachtengoed van circulariteit aantrekkelijk kan maken voor haar studenten. Dat doet ze vooral samen mét de studenten. ‘Iedereen gaat “aan” op dit onderwerp. Er zit een enorme kracht in de studenten om hierover na te denken. Ze zijn zo fanatiek als we het niet op de juiste manier doen,’ lacht ze.
‘Voor hen is het wat logischer, ze zijn er in opgevoed en kunnen het beter vertalen.’ Samen met haar studenten stelt ze een ‘integraal programma’ op, waarbij ze goed kijken naar hun omgeving, door bijvoorbeeld langs te gaan bij circulaire bouwplaatsen. ‘De stad is ons klaslokaal.’

Zonnepanelen op scholen

Wat vinden de studenten belangrijk? Caspar van Rooijen, student aan de Hogeschool van Amsterdam, leerde als jonge jongen van zijn broer over dierenleed en ontbossing. Dus werden hij en zijn broer op vier- en zevenjarige leeftijd al vegetariër. Op de Havo maakte hij een profielwerkstuk over zonnepanelen. Hij bedacht dat die zonnepanelen weleens op de daken konden liggen van leegstaande kantoorpanden die hij overal om zich heen zag. Hij voegde de daad bij het woord en stapte naar de gemeente.

‘Zij vonden het een goed idee,’ zegt Van Rooijen, ‘maar ze zeiden ook: je denkt toch niet dat we dit écht gaan doen?’ Niet voor één gat te vangen zocht hij naar alternatieven. Inmiddels is hij in gesprek met de directrice van IMC Weekendschool om daar, op de daken van de scholen, zonnepanelen te plaatsen. En ook met stichting Zuiderlicht is hij met nog meer scholen in gesprek voor hetzelfde doel. ‘Supertof,’ zegt hij en het levert hem een daverend applaus op van het publiek.

Net zo ondernemend zijn de studenten van de opleiding bouwkunde van het MBO College Noord. De jongens – Zakaria el Makioui, Joshua Gayoso Rivas en Lucas Sluitman – ontwierpen de Recycle Boulevard voor de ontwerpwedstrijd SLIMcirculair. In het twaalfhoekige gebouw wordt zo min mogelijk materiaal gebruikt en staat in het midden van het pand een kolom die een boom symboliseert. ‘Het zijn de longen van het gebouw. Door de groene vegetatie zorgt het voor een aangenaam binnenklimaat. Ook loopt hier de regenwaterpijp doorheen om het regenwater in op te slaan. Dit stroomt naar boven via het gebouw.’ De recycle Boulevard heeft een dubbele gevel voor ‘natuurlijke ventilatie’.

Goud in ons afval

Het zijn dit soort circulaire ontwerpen die het voor studenten spannend maken. Hoe pak je het aan? Wat komt erbij kijken? Heleentje Swart, Circulair Friesland en programmaleider van Spark the Movement, is thuis in het groene onderwijs. In de eregalerij van Circulair Friesland – een samenwerking tussen bedrijven, MBO’s, hogescholen en universiteiten – staan honderden activiteiten van scholen. Allemaal dragen ze bij aan de deeloplossing van de grote vraag: hoe gaan we zorgvuldig om met onze grondstoffen?

De snelst groeiende afvalstroom van dit moment is misschien wel die van onze mobiele telefoons. Zeventig procent van onze mobieltjes eindigt als afval in landen als Afrika en Azië. ‘Toch kan 93 procent gerecycled worden,’ zegt Josette de Vroeg, co-founder van NOWA (NoWaste). Dus wordt een deel van de telefoontjes opgekocht door het bedrijf Closing the Loop en de materialen hergebruikt. Op haar beurt verzamelt Josette het goud en zilver uit onze mobiels voor NOWA en maakt daar een sierradenlijn van. Ze wijst naar haar gouden kettinkje. ‘Wist je dat we voor 27 miljoen aan goud in de prullenbak gooien?’ vraagt ze. Doodzonde, wil ze maar zeggen.

Nieuwe koploper ondertekent live

De toekomst is aan de kringloopeconomie. En aan de jeugd. Reden voor locatiedirecteur Heleen van Baarsen van het Hout- en Meubileringscollege om het manifest ter plekke te ondertekenen, op de website voor toekomstmakers. ‘Een kleine beweging kan al het verschil maken,’ zegt ze en Brasz feliciteert de nieuwe koploper, een circulaire toekomstmaker die gelooft in de kracht van gezamenlijkheid.

Doe mee!

Heb je beste practices die je wilt delen, zoals een interessante spreker met een visie over circulaire economie, een circulair project om te bezoeken of aansprekend lesmateriaal. Vul dit online formulier in zodat het op toekomstmakers.nl terecht komt.

Wil je het manifest ondertekenen? Klik dan hier.

En met deze link lever je je actieplan aan.

Help ons verbeteren

Heb je 5 minuten voor een paar vragen over onze website?