Nieuw leven voor onze afvalberg

Een verslag van #1 Circular Challenge

In 2030 moet de Metropoolregio Amsterdam de grootste circulaire grondstoffen Hub van Europa worden. Door slim hergebruik van producten en grondstoffen. Maar hoe geef je nieuw leven aan afgedankte spullen? En hoe breng je ze terug in de kringloop?

Het is Valentijnsdag tijdens de eerste Circular Challenge in Amsterdam-Oost. Op de stoelen liggen rode kaartjes waarop de bezoekers hun liefdesbetuigingen kunnen schrijven, zoals dagvoorzitter Jacqueline Cramer voorstelt. Welk innovatieve ondernemingsplannen dragen zij een warm hart toe? En op welke manier kunnen de toehoorders toekomstige partners ondersteunen?

Creatieve oplossingen – E-waste

‘Voor ons betekent het inleveren van oud materiaal niet het einde maar juist een terugkeer naar het begin,’ zegt Mark Tilstra van Wecycle. ‘Wij geven oude elektrische apparaten en kapotte spaarlampen (e-waste) een nieuw leven in plaats van ze weg te gooien.’ Bewust van het feit dat onze grondstoffen uitgeput raken, moeten we volgens Tilstra producten hergebruiken. ‘Vierentachtig procent van de materialen die Wecycle retour haalt, zoals koper en zink, wordt gebruikt voor nieuwe toepassingen.’ In plaats van een lineaire economie – waarbij grondstoffen maar eenmalig worden gebruikt – stapt Wecycle over op een duurzame circulaire economie. Welke activiteiten zou Wecycle kunnen introduceren om ervoor te zorgen dat er meer e-waste kan worden ingezameld en optimaal kan worden gerecycled? 

Wat vooral niet duurzaam is: veertig procent van ons water door het toilet spoelen. ‘Daarom halen wij juist de kostbare eiwitten uit ons afvalwater,’ zegt Roelof Kruize van Waternet. ‘We winnen fosfaat terug uit het water – een zeer kostbare grondsoort – en ontharden ons drinkwater. Met de kalk die we uit het water onttrekken maken we colaflessen.’ Inmiddels heeft Waternet vele innovaties op zijn naam staan, en ze denken graag verder. ‘Wij zoeken partners die rechtstreeks producten kunnen maken van de grondstoffen die wij uit het water winnen,’ zegt Kruize. ‘Denk daarbij aan:

  • koude en warmte uit drinkwater en oppervlaktewater;
  • fosfaat, metalen, cellulose e.d. uit afvalwater, maar ook eiwitten;
  • biomassastromen als riet, waterplanten, bermgras e.d. opwaarderen naar nieuwe producten;
  • calciet (kalk) uit drinkwater.

Wie helpt ons met deze volgende stap?’

Samenwerken

‘Het helpt als andere partijen meedenken op de lange termijn,’ beaamt ook Paul Koolbergen van het Afval Energie Bedrijf (AEB) tijdens een dubbelinterview met Angeline Kierkels (Afvalbedrijf Meerlanden). Beide partijen werken samen in het uitbreiden van het sorteercentrum van elektronisch afval – in de strijd tegen e-waste – en maken dankbaar gebruik van elkaars vakkennis. Koolbergen: ‘Zo kun je bijvoorbeeld wel het koper uit de kabels halen voor hergebruik, maar wat doe je met de rest? Daarvoor moet je samenwerken. We hebben genoeg grondstoffen, maar kunnen altijd meer ideeën gebruiken om deze verder te upcyclen. Heb je een nieuw initiatief om grondstoffen hoogwaardig te recyclen? Laat het weten.’ Ten overstaan van het publiek spreken ze hun commitment uit om meer afval te scheiden voor hergebruik, door hun sorteercentra uit te breiden en samenwerkingsverbanden met verwerkers aan te gaan. Kierkels: ‘Meerlanden heeft voor vier jaar 4.000 ton bedrijfsmatige Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparatuur (AEEA) en 2.500 ton huishoudelijk AEEA gecontracteerd. Dit neemt mogelijk toe omdat wij nog met een aantal gemeenten in gesprek zijn over deelname. We hebben voldoende volume om een regionaal sorteercentrum te exploiteren, maar ruimte voor meer. Welke gemeenten binnen de MRA willen aansluiten op het initiatief? Als je een naam voor ons nieuwe sorteercentrum weet, dan zijn wij daar trouwens ook heel benieuwd naar.’  

Daarop volgt een enthousiasmerende pitch van de startup van Timmy de Vos die de inzameling van elektronisch afval wil verbeteren. ‘Zeventig procent van dat afval komt niet bij de milieustraat terecht. Daarom laten wij scholieren tegen elkaar strijden, tijdens de E-waste Race, om zoveel mogelijk afgedankte elektronica zoals oude mobieltjes en dvd-spelers te verzamelen. Zo kunnen ze een schoolreis winnen! Wil je als bedrijf op een leuke manier e-waste inzamelen met games? Laat het ons weten!’

Nieuw leven –  Textiel

Hanneke op den Brouw van Rijkswaterstaat (Leefomgeving Materialen en Milieu) benadrukt het belang van het hergebruiken van textiel. Ze vertelt over de aandacht die het Rijk hieraan geeft: Om een circulaire economie te realiseren moeten de betrokken partijen werken aan een nieuw verdienmodel, waarbij ook textiel van lage te kwaliteit wordt gerecycled. Dat vraagt om een investering in bijvoorbeeld de sortering en ontwikkeling van garens. Gemeentes spelen een belangrijke rol bij de inzameling. Hoe kunnen gemeentes bijdragen aan circulaire textiel en de uitvoering van de roadmap die de branche samen met de ketenpartijen en de rijksoverheid heeft opgesteld?’

Jaap Meindersma en Henk Meijer, Gemeente Almere, roepen het publiek op om deel te nemen aan de Upcycle competitie. Nieuwe economische activiteiten, gericht op het maken van nieuwe producten uit reststromen, komen niet altijd vanzelf van de grond. Met deze competitie wil de gemeente Almere ondersteuning bieden, waaronder co-financiering voor het beste plan (of plannen) met bijhorende business cases. Vervolgens wil Almere deze innovatieve ideeën realiseren. In november tekende Almere de eerste Circular Commitment voor de verdere verwerking van (niet meer draagbaar) textiel. Almere verkent momenteel hoe dit verder vorm te geven. Henk Meijer: ‘De competitie Upcycle City wil bedrijven, organisaties en individuen uitnodigen om innovatieve ideeën te ontwikkelen om stedelijke reststromen in te zetten als grondstof voor nieuwe producten. De competitie beoogt ook nadrukkelijk een bijdrage te leveren aan de vergroting van de werkgelegenheid. De beste ideeën krijgen de kans te worden uitgewerkt tot aanvragen in het kader van het Fonds Verstedelijking Almere. Wie heeft er een innovatief idee?’

Ellen Mensink van Brightloops showt het zichtbare resultaat van een grondstof dat door samenwerking met verschillende partners een tweede leven heeft gekregen: textiel. Ze wandelt als een mannequin over het podium in haar lichtgrijze vest, gemaakt van gerecycled textiel, afkomstig uit de Nederlandse kledingafvalberg. Mensink: ‘De keten van circulaire economische initiatieven is langer dan in de lineaire economie. Het is harder werken om de business case rond te krijgen. Aan overheden de vraag: kan er meer geld beschikbaar worden gesteld aan marktactivatie? Kunnen zij optreden als launching customer van circulaire startups?’

Maar ook de ‘schillenboer van de 21e eeuw’ zoals Sytze van Stempvoort van Peelpioniers zichzelf graag noemt, maakt slim gebruik van de 250 miljoen citrusschillen die jaarlijks in Nederland worden weggegooid. Uit de complete schil haalt hij weer waardevolle grondstoffen: een etherische olie, vezels die worden gebruikt voor verpakkingsmaterialen. Maar ook pectine, een soort verdikkingsmiddel voor de foodindustrie. Van de resten die nog overblijven wordt handzeep gemaakt. Stempvoort: ‘We zijn op zoek naar organisaties die een berg schillen hebben liggen, of misschien wel interesse hebben in citrus based producten?’

Toekomst

Het zijn stuk voor stuk vernieuwende oplossingen om de circulaire keten te sluiten. Want alleen al in Noord-Holland verdwijnen dagelijks dertig vrachtwagens met weggegooid voedsel. Dat blijkt uit de trio-presentatie van Jan Henk Welink (TU Delft), Ad van Vugt (Exter) en Niek Persoon (Amsterdam Green Campus). Al deze agro-food reststromen zijn in kaart gebracht met als doel deze in de toekomst hoogwaardig te verwerken. Van Vugt: ‘Welke ingrediënten kun je uit die reststromen halen en weer op de markt verkopen? Heb je reststromen die kunnen passen in een Verwaarderingsfabriek van agro-food?’

‘Alleen al van cacaodoppen wordt zo’n veertigduizend ton per jaar weggegooid in Noord-Holland,’ zegt Welink. ‘Hoe kun je dergelijk voedselafval omzetten in een waardevol product?’ Inmiddels zijn vijftien voedselverwerkende bedrijven bereid gevonden om mee te werken aan hun project. Maar ze zijn nog hard op zoek naar een productiepartner met kennis van scheiding en fermentatie. Ad van Vugt: ‘Weet jouw bedrijf alles van productieprocessen en opwaardering van reststromen in de wereld van agro-food? Wees welkom. Verder zoeken we fondsen om een procesgroep op te starten voor een jaar, daarvoor is 400k nodig. Suggesties zijn welkom.’ Ook Van Vugt en Persoon tekenen ten overstaan van het publiek een Circular Commitment. Over twee tot drie jaar moet hun coöperatieve verwaardingsfabriek zijn gerealiseerd. ‘Dat is nog eens doorpakken!’ roept iemand uit de zaal bemoedigend toe.

Deel je kennis!

Wil jij meedenken met een van bovenstaande vragen? Of kun jij deze circulaire ondernemers op een andere manier verder helpen? Neem dan contact met ons op via CircularChallenge@amecboard.com.

Tot de volgende keer, zet vast in de agenda:  27 juni & 28 november.

Plaats een reactie!

Geef een reactie

jouw nieuwstip

Heb jij een nieuwstip voor de Board? E-mail dan onze redactie!

Help ons verbeteren

Heb je 5 minuten voor een paar vragen over onze website?