Ouderenwoning wordt energiecentrale

Opvoedadvies, thuiszorg à la carte of een huis waarmee je op je oude dag zorg inkoopt met de opbrengst van je zonnedak? Krapte maakt creatief, zo blijkt. De innovatieve initiatieven zijn nauwelijks bij te houden. Zorg2025 geeft een idee.

Zorgend Amsterdam kraakt en kreunt onder de krapte, op veel plekken wordt de pijn van het krimpen gevoeld. Verzorgingshuizen sluiten in de aanloop naar de nieuwe wet langdurige zorg (wlz) die intramurale zorg alleen nog voorbehoudt aan senioren met het zwaarste zorgpakket. Instellingen beraden zich op hun positie en zetten zich schrap voor de decentralisatie die de uitvoering van zorg bij de gemeenten legt. Hoe gaan we ons handhaven, piekert men. Wat zal er van ons worden?
Goede vraag voor het Zorg2025-café waarmee de regio Amsterdam een podium biedt voor nieuwe netwerken van bezorgde zorgwerkers en enthousiaste zorgvernieuwers.

Zorgen om de zorg zijn begrijpelijk en ook niet onterecht, erkennen de partijen, maar reden tot wanhoop is er zeker niet. Terwijl oude structuren uiteenvallen, springen overal pioniers met fantastische ideeën tevoorschijn. Ideeën die niet door een organisatie hoeven en er ook geen achter zich aan slepen.

Doosjessyndroom

Linda Bijl is zo’n vernieuwer. Ze is oprichter en boegbeeld van de Opvoedpoli. Na twintig jaar in alle lagen en laden van de jeugdzorg had haar frustratie over een constant rijzen en gisten van schaal en regels zó’n punt bereikt dat ze niet anders kon dan uit het stelsel stappen. Ze was ervan overtuigd dat het anders kon en anders moest. ‘Want is het niet gek,’ vraagt ze de toehoorders in de stijlvolle zaal van Café Dauphine in Amsterdam, ‘dat 14% van de Nederlandse jongeren in zorg is en/of op het speciaal onderwijs zit, terwijl maar 5% een echt probleem heeft? Hoe kan dat?’

Bijl, zelf orthopedagoog, verwijt het stelsel een ‘doosjessyndroom’. Baby met eetprobleem, lastige puber… elk probleem moet in een doosje. Zij denkt dat je moet kijken naar heel de mens of heel het gezin – zonder overmatig problematiseren. Opvoeden is niet makkelijk, zegt ze, maar het is wel gewoon. De Opvoedpoli stelt de vragen waarmee ouders, jongeren en professionals zich melden centraal en probeert daar een hulpaanbod bij te zoeken, of het nou een serie gesprekken met een psychiater is of een gezinscoach die meekijkt in het dagelijks leven.

Drempel

Zit het geheim in de drempel? Als hulpvrager hoef je niet in een traject en kom je niet op een wachtlijst, je kunt direct terecht. Hoe goed dit werkt, bewijzen de cijfers: in de afgelopen jaren is de Opvoedpoli gegroeid naar 21 vestigingen met 450 krachten (merendeels op contractbasis) die samen zo’n 10.000 klanten per jaar zien. Op Youtube en Vimeo (http://vimeo.com/69079322) getuigen ouders bijna dankbaar van hun ervaringen, waarbij moet worden opgemerkt dat het anti-Jeugdzorg sentiment eraf spat. Veel gehoorde loftuitingen: je voelt je gesteund, je voelt je gezien, ze hebben alles in huis. Linda Bijl vindt het zelf al bijna wat te veel. We zijn er nog lang niet, waarschuwt ze, maar inderdaad wel een eind op de weg die lijkt te werken.

Alleen de financiering is een nog wat heikel puntje, zo blijkt op een vraag uit de zaal. ‘In 2008 was onze target om 30 betalende klanten te hebben en dat is gelukt, maar het blijft een uitdaging,’ zegt de Opvoedpoli-voorvrouw, die met haar partner haar hele huis en spaargeld in de onderneming stak. ‘We hebben gelukkig een kleine rijke doelgroep van goed-betalende BN’ers. Maar uiteindelijk komt het meeste toch uit het budget voor de GGZ, wat jammer is omdat het ons beperkt in de hulpverlening.’ De vraag waar de grenzen liggen vindt Bijl sowieso relevant. ‘Ik vind dat we best kunnen kijken wat mensen zelf kunnen betalen. Driehonderd euro voor huiswerkbegeleiding vinden we heel normaal. Waarom dan niet betalen voor coaching?’

Presentatie Linda Bijl (pdf)

Tyfushoeve

Geluiden van de toekomst die ons wacht? De zakken met geld van de overheid met navenante regeldruk en ‘verantwoordingsterreur’ en een wachtlijst als bewijs van de drukte… dat heeft in ieder geval zijn langste tijd gehad. Vindt ook Olivier Coops, de tweede spreker in deze negende en voorlaatste aflevering van het Zorg2025-café, georganiseerd door de Kamer van Koophandel met steun van onder andere de Rabobank en de Amsterdam Economic Board.

Coops was altijd al idioot bedrijvig, vertelt hij. Zijn vrouw sloeg hem op gezette tijden met een pollepel op zijn kop als waarschuwing, maar het hielp niet en daar zat hij, 10 september 2010, op de bank, in zijn pyjama. Opgebrand, uitgeblust, helemaal kapot en klaar. ‘Ik moest mezelf als ondernemer opnieuw uitvinden,’ kijkt hij terug.

Dat deed hij, verrassend genoeg, na stages in de thuiszorg. Hij zag wat goed ging en ook wat veel beter kon. Zelfde verhaal: klachten, administratie en verantwoording staan centraal, niet de mensen. Ter illustratie toont Coops het filmpje van Koefnoen waarbij een goedwillende verzorgende van de Tyfushoeve aan steunkousen sjorrend en bloedverdunners door halzen proppend een hysterische race tegen de klok voert.

Keurmerk

Ouderen als willoze subjecten van tijdschema’s en overvraagde professionals. Wie zou willen dat zijn of haar vader of moeder zo behandeld werd? Niemand toch? Zou het niet beter zijn mensen wat regie terug te geven en hen te helpen, bijvoorbeeld om bij een niet-medische hulpvraag de juiste dienstverlener te vinden? Olivier Coops bedacht daarvoor een eenvoudig systeem: de website WeZorgen.nl.

Op de website bieden zelfstandigen zoals kappers, pedicures, fysiotherapeuten, klushulpen en computertrainers diensten aan waarvan mensen tegen een redelijke prijs gebruik kunnen maken wanneer zij dat willen.Het is geen vrije marktplaats; Coops maakt eerst uitgebreid kennis met de aanbieders, zodat hun toelating als een soort keurmerk geldt. En iedere aanbieder presenteert zich met een filmpje, zodat de klant weet wie hij in huis haalt. Verder komt er geen organisatie meer tussen aanbieder en klant. Simpel en lean.

Het loopt goed voor de nieuwe zorgondernemer, die zich aansloot bij Social Enterprise, een landelijk platform dat sociale initiatieven verbindt en ondersteunt. Verbeter de wereld, begin een bedrijf, is de aansprekende slogan. Coops is gretig als het om verbinding gaat. Zoals toen hij laatst bij de slager tegen sluitingstijd nog heerlijke stamppotjes zag liggen. Niets ten nadele van Tafeltje dekje of Apetito, maar waarom, dacht hij, niet zoiets in het aanbod. Dus hup.

Presentatie Olivier Coops (pdf)

De Opvoedpoli en WeZorgen zijn niet de enige initiatieven van ondernemers in kleine en iets grotere netwerkorganisaties. Zuster in huis, de Nationale Hulpgids, Buurtzorg, de lijst groeit en groeit. Zou een risico niet kunnen zijn dat de klant straks de weg kwijtraakt in die explosie van goede zorgen (nog los van de vraag wat er vanwege de morrende fiscus gebeurt in de regelgeving rond zzp’ers)? En klontert daarna alles dan niet weer aan elkaar?

Hondje

‘Voor elke oplossing verzinnen mensen wel tien problemen,’ zegt de laatste spreker Gerard Nijboer. Moet dat een reden zijn te stoppen met innoveren? Niet voor hem. Nijboer is vasthoudend om de groene ideeën voor de zorg, waarmee hij nog steeds ver voor de troepen vooruitloopt, te kunnen slijten. Zijn bedrijf Zorg & Milieu gaat uit van thuistechnologie op maat. In plaats van seniorenwoningen standaard op te tuigen met peperdure domotica, laat hij bewoners en hun naasten zelf bepalen wat nodig is. Gordijnen automatisch open en dicht, het licht op afstand aan en uit, muziek harder of zachter? Een beeldverbinding met een zoon of dochter? U zegt het maar. De moederschakelaar, een touchscreen waarmee je op afstand de apparaten bedient, kan daarnaast indien nodig ook nog door zoon, dochter of zorginstantie worden beheerd.

Een gelukkig huwelijk van mens en techniek, kortom, dat voor langere zelfstandigheid garant staat. Als voorbeeld noemt Nijboer Riet, een van zijn ‘vriendinnen’. Riet had een hondje waar ze dol op was, maar ze struikelde er steeds over als ze ’s avonds in het donker thuiskwam. Moest ze dan haar huisdier wegdoen of zorg in huis halen? Een centrale schakelaar voor de deur en voor het licht bleek voldoende. ‘En dat is nu vier jaar geleden!’

Zorg voor energie

Het mooiste moet nog komen: de uitruil van energie voor zorg. Zorg & Milieu werkt met verschillende partners aan het bouwen en verbouwen van huizen met materiaal dat warmte- en koudeopslag toelaat en met zonnepanelen op het dak, waarmee 80% op energieverbruik bespaard kan worden. ‘Mensen betalen een vast servicebedrag per maand,’ vertelt Nijboer, ‘en wij kijken vervolgens wat uit de energie betaald kan worden en wat moet worden aangevuld uit de awbz en wmo. In veel gevallen is de aanvulling nihil. Ga maar na wat dit aan kosten scheelt.’

Je huis als energiecentrale, verzin het maar eens. Dat het werkt, werd bijvoorbeeld duidelijk bij het initiatief PuurZuid Amsterdam waarin dertig appartementen voor ouderen werden aangeboden. Bewoners zitten er warm en goed verzorgd bij tegen een huur die voor iedereen op te brengen is. Wat? In de zaal wordt eerst met ongeloof, dan met enthousiasme gereageerd. Als dit de toekomst is, laat die toekomst dan maar komen!

Presentatie Gerard Nijboer (pdf)

Tekst: Yvonne van Osch (www.yvonnevanosch.nl)

Over ZORG 2025

Amsterdam Economic Board, Health-Lab, KvK en Rabobank Amsterdam organiseren elke twee maanden een Zorg2025-bijeenkomst. Zorg2025 is een netwerkbijeenkomst voor zorgaanbieders en innovatieve ondernemers in de zorg. Met deze ontmoetingen willen wij partijen in de health sector bijeen brengen en zicht bieden op ontwikkelingen, noodzaak en mogelijkheden van (ICT-) technologie in de zorg.
Volgende bijeenkomst: 10 juni 2014

Image by Mark-Adkins found on Flickr

Help ons verbeteren

Heb je 5 minuten voor een paar vragen over onze website?