De toekomst in 2025: European revival of van push naar pull?

Hoe is de economie van de toekomst georganiseerd in de Metropoolregio Amsterdam? Om een antwoord te kunnen geven op deze vraag, hebben we vanuit de Board vier toekomstscenario’s voor de regio ontwikkeld die we jaarlijks monitoren. Dit Early Warning System geeft inzicht in de waarschijnlijkheid dat we ons richting één van de vier toekomstwerelden ontwikkelen.

Met het Early Warning System staan we met één been in het heden en de ander in de toekomst (2025). Stel je eens voor hoe 2025 eruit zou zien met de kennis van nu. Verwacht je bijvoorbeeld dat de Europese arbeidsmigratie sterk is toegenomen? Dat de protectionistische maatregelen om nationale markten te beschermen zijn toegenomen? Dat bedrijven meer dan nu sturen op het maximaliseren van aandeelhouderswaarde? Of dat de deeleconomie (van bezit naar gebruik) is toegenomen?

Jaarlijks (vanaf 2014) vragen we een expertpanel om zich voor te stellen hoe zij 2025 voor zich zien door, onder andere bovenstaande, stellingen te beoordelen. Hoe waarschijnlijk is het dat deze ontwikkelingen zich hebben voltrokken voor 2025? De uitkomsten geven trends weer en leggen ontwikkelingen bloot die kunnen wijzen op de uitrol van een specifiek scenario.

Uitkomsten monitor 2017

 

In de 2017 meting scoort het scenario European Renewal de hoogste waarschijnlijkheid, gevolgd door Global Giants. Deze beide scenario’s gaan uit van een sterker geïntegreerd Europa. Dit kan worden verklaard door de politieke ontwikkelingen op het Europese continent het afgelopen jaar. Enerzijds de verkiezing van Macron en zijn inzet op Europees-Duitse samenwerking. Anderzijds heeft de emotie van de Brexit plaatsgemaakt voor de harde realiteit van onderhandelingen, die ook de kosten van de Brexit voor het Verenigd Koninkrijk zichtbaar maken. Hiermee lijkt de ‘trendbreuk’ in 2016 – toen het vertrouwen in Europa fors daalde als gevolg van de Brexit en de verkiezing van Trump – weer hersteld.

Belangrijke overall constatering is dat de waarschijnlijkheid van alle scenario’s hoog is (boven de 20%). Dit duidt dus – ondanks de indicatie van een ‘European revival’ – vooral op grote onzekerheid over de toekomst.

Aanbod-gedreven of vraaggestuurd economisch systeem?

De tweede kernonzekerheid in het assenkruis van de scenario’s – naast Europa – is de toekomst van ons economisch systeem: aanbodgestuurd versus vraaggestuurd. Deze as is complexer en gaat in de kern om een paradigma verandering: van push naar pull. Dit gaat over een andere manier hoe we naar de wereld kijken en wat ons economisch handelen bepaald.

Een duidelijk verschil in een vraaggestuurd of aanbod-gedreven economisch systeem blijkt niet uit de resultaten (dit ligt rond de 50-50). Er zijn ook tegengestelde ontwikkelingen waarneembaar: zo heeft de EU eind 2017 een groot vrijhandelsakkoord gesloten met Japan (Japan EU Free Trade Agreement). Dit JEFTA-verdrag creëert één handelszone tussen de EU en Japan, waar importtarieven fors dalen en andere handelsbelemmeringen wegvallen. Dit is een sterk signaal van een wereld waarin push gedreven systemen leidend zijn.

Anderzijds zien we mondiale ontwikkelingen zoals toenemende inkomensongelijkheid, een shift naar protectionisme in de Verenigde Staten en uitrol van nieuwe technologie die de voedingsbodem kunnen vormen voor een (versnelde) verschuiving naar meer pull gedreven systemen. In een recente studie heeft ING bijvoorbeeld berekend dat als de investeringsgroei in 3D-printing de komende jaren zou versnellen, in 2040 de helft van alle goederen kan worden geprint. Dan zal de wereldhandel 40 procent lager uitkomen. Dit heeft, zeker voor de open en zeer internationaal georiënteerde economie van de MRA, potentieel enorme impact.

Doorkijk 2018

Ook in 2018 blijven we vanuit de Board werken aan de toekomst van de metropoolregio en zetten de scenario’s in als instrument om meer grip te krijgen op de onzekere toekomst. Momenteel werken we aan een scenarioverdieping voor het thema inclusieve groei en er loopt een scenarioverkenning voor datacenters in de MRA. Wilt u hierover meer weten of een bijdrage leveren: neem contact of reageer.

Benieuwd naar alle stellingen en uitkomsten van de Monitor? Bekijk de interactieve visualisatie.

Meer weten over de toekomstscenario’s en toepassing in de praktijk? Lees hier meer.

Help ons verbeteren

Heb je 5 minuten voor een paar vragen over onze website?