Waterstof missing link in energietransitie mobiliteit

Een verslag van 'Goed op weg met Waterstof'

Waterstof als brandstof kan een belangrijke bijdrage leveren aan emissievrij stedelijk vervoer, één van de ambities van de Board. In het Shell Technology Center gingen op 23 mei stakeholders en andere belangstellenden in gesprek over mogelijke businesscases, het gebrek aan waterstofstations en andere uitdagingen.

Nee, de oplossing voor klimaatverandering is waterstof niet, stelt Yuri Sebregts, CTO bij Shell en gastheer van de bijeenkomst ‘Goed op weg met waterstof’. “Maar het is wel een belangrijke deeloplossing, die specifiek behulpzaam kan zijn bij de mobiliteit van zwaardere voertuigen en voertuigen die langere afstanden moeten afleggen.”

Shell houdt zich al vijftien jaar bezig met waterstof en ook bij andere in de zaal aanwezige bedrijven staat het onderwerp al geruime tijd op de agenda. Alle sprekers van vandaag zijn het erover eens: de technologie is zeer veelbelovend, maar om deze op een hoger plan te krijgen zal er samengewerkt moeten worden.

Op zoek naar een businesscase

“Wij kunnen het niet alleen”, zegt Sebregts. “We hebben steun nodig van overheid, van onze klanten, van autofabrikanten.” “De wereld van nu is te complex om alleen zo’n technologie verder te brengen”, vult directeur van de Board, Nina Tellegen hem aan. “Daarom hebben we deze bijeenkomst georganiseerd; we willen de samenwerking tussen kennisinstellingen, overheden en het bedrijfsleven stimuleren.”

Dirk Schaap van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is verrast over de hoge opkomst vandaag. Hij vertelt over de rol van de overheid hierin: die mikt op 20 waterstofstations in 2020. Nu zijn er nog maar 2,5. “Ons doel is om de hele markt een perspectief te bieden voor verbreding van de businesscase omtrent waterstof.” Ook Paul Jenné van Van Hool, fabrikant van waterstofbussen, mist nog een goede businesscase. “De total cost of ownership van een waterstofbus is al teruggegaan van 1,6 miljoen naar 800 duizend euro, maar nog steeds is dat te duur.”

Van Marcel Weeda van het Energie Centrum Nederland krijgen we een kort college waterstof. “Nu wordt waterstof vooral nog met aardgas geproduceerd, waarbij CO2 vrijkomt. Uiteraard willen we het liefst duurzame waterstof produceren, waarbij we met behulp van elektriciteit waterstof uit water halen. Dan kun je een volledig koolstofloze keten maken.  Ik denk persoonlijk dat deze duurzame waterstof de missing link is in de energietransitie.”

400 stations in Duitsland

Voor samenwerking op het gebied van waterstof kan er een voorbeeld worden genomen aan onze oosterburen. Thomas Bystry van H2Mobility Germany vertelt hoe zijn organisatie – “quite succesful,  we think” – werkt aan een netwerk van waterstofstations. H2Mobility is ontstaan uit een samenwerking van automakers en oliebedrijven en is sinds 2015 een commercieel bedrijf met een businesscase. “Uiteindelijk moeten we dus zwarte cijfers laten zien.”

“Ons doel is om een markt te creëren. Daarom worden er nu 100 stations gebouwd in een landelijk dekkend netwerk”, zegt Bystry. Deze komen er sowieso, of er nu voldoende waterstofauto’s zijn of niet. Er zijn plannen voor opschaling naar 400 stations in 2023, maar dat is voorwaardelijk: als er niet genoeg auto’s zijn, kunnen dat er ook minder worden.

Kickstarter

Dat de technologie niet langer een belemmering is op weg naar meer waterstofmobiliteit laten Frank Meijer van Hyundai en Jan-Christiaan Koenders van Toyota Nederland zien. “De auto is er klaar voor”, zegt Koenders. “Maar als ik vanuit Den Haag naar Groningen wil, kan dat niet, omdat er geen stations zijn. Wij missen het omzetten van de brandstofvisie naar de praktijk.”

Beide bedrijven zien dat er in Rotterdam – dankzij het station in Rhoon – wel vraag is naar hun waterstofauto’s. “Als er in Amsterdam een station zou zijn, zouden we hier ook die vraag hebben”, stelt Koenders.

Hyundai deed mee aan verschillende aanbestedingstrajecten in Europa en won onder meer in Kopenhagen een tender voor een vloot van 15 auto’s. Meijer: “Dit soort projecten werkt goed als kickstarter, maar van mij mag het nu wel een gewoon commercieel proces worden.”

Mickey-mousebedrag

Tijdens de paneldiscussie worden de uitdagingen geschetst. Theo Konijnendijk van de RET vertelt dat waterstof nu nog te duur is voor een vervoerder wiens taak het is om zo efficiënt mogelijk vervoer aan te bieden. “Als subsidies wegvallen, moeten we pas op de plaats maken.” En dat is precies wat er gebeurde toen een Europese subsidie wegviel en de plannen voor de aanschaf van 20 waterstofbussen de ijskast ingingen. Arnoud de Pee van McKinsey stelt dat ook aan de andere kant de prijsprikkels hun werk niet doen: CO2 produceren kost slechts 5 euro per kilo, waardoor bedrijven weinig druk ervaren om op renewables over te stappen.

Siebe Postuma van Deloitte volgde de gesprekken van vandaag met interesse. “Wij hebben vierduizend auto’s op de weg, maar er zijn nog te weinig laadpunten. En als je het verschil wil maken zul je ook echt alleen met groene waterstof moeten werken, niet met grijze.” “Je zou zelf zo’n station kunnen neerzetten”, suggereert de dagvoorzitter. Postuma lacht. “Toevallig heb ik daar net al een gesprekje over gehad met iemand in de zaal.” Desondanks moedigt Postuma de overheid aan om een zetje te geven. Een station kost ongeveer 2 miljoen euro, 50 stations kosten dus 100 miljoen. “Dat is een mickeymousebedrag als je kijkt naar wat de overheid alleen al in windmolens heeft geïnvesteerd.”

Ook bij dagvoorzitter Lars Sorensen klinkt die 2 miljoen euro als een behoorlijk eenvoudig op te hoesten bedrag, zo zegt hij als hij de inspirerende middag afsluit. Lachend: “Dat moeten we met de zaal hier toch wel voor elkaar kunnen krijgen?”

‘Goed op weg met waterstof’ werd georganiseerd door de Board in samenwerking met Shell.

Verslag: Mirjam Streefkerk

Tekening: Luuk Poortvliet

Help ons verbeteren

Heb je 5 minuten voor een paar vragen over onze website?